Đền Bái Dương xã Tuy Lộc, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái, thờ phụng Ngọc Dung Công chúa; Tản Viên Sơn Thánh và thờ vọng Mẫu Thượng Thiên từ phủ Dầy Nam Định.
Đền Bái Dương tọa trên quả đồi nhỏ bên bờ tả ngạn sông Hồng
thuộc thôn Bái Dương, xã Tuy Lộc, thành phố Yên Bái. Cách thành phố Yên Bái 7
km.
Đền Bái Dương có lịch sử hàng trăm năm. Căn cứ 15 đạo sắc
phong còn giữ được trong Di tích vào các dịp đăng quang, khánh thọ, các vua triều
Nguyễn đã sắc phong cho đền, cho phép nhân dân thờ Ngọc Dung Công chúa, người
đã có công bảo vệ đất nước, che chở cho nhân dân.
Đồng thời còn tôn thờ Tản viên Sơn thượng đẳng thần, vị thần
biểu trưng cho sức mạnh của dân tộc Việt Nam. Đầu thế kỷ XX nhân dân còn rước
chân nhang Mẫu Thượng Thiên từ phủ Dầy Nam Định lên thờ vọng.
Xã Tuy Lộc trước đây có 6 đình, 2 đền, 1 chùa. Trải qua những
biến cố thăng trầm của lịch sử và sự hủy hoại của thời gian, hầu hết các di
tích không còn, duy nhất chỉ có Bái Dương vốn là đất xưa đền cũ dấu thiêng nên
được nhân dân coi sóc, tôn tạo và hương hỏa lễ bái xuân thu nhị kỳ.
Đền Bái Dương có diện tích 90m2, được phân chia thành 2 khu
là khu khuôn viên và khu nội tự. Khu nội tự gồm một nhà 2 gian kết cấu theo kiểu
chuôi vồ, gian tiền là Đại bái, gian sau là Hậu cung, hai bên là hai ngôi miếu
nhỏ thờ Thổ thần và các vị Thổ nhang.
Đền hiện có 3 pho tượng và 2 cỗ ngai được sơn son thếp vàng.
Hệ thống tượng được bố trí theo trật tự từ trong ra ngoài, từ cao xuống thấp. Đền
tuy khiêm nhường về vật chất nhưng lại là di tích lịch sử - văn hóa lưu giữ nhiều
đạo sắc phong nhất trong các di tích được xếp hạng trong vùng Tây Bắc.
Những hiện vật lịch sử trong Di tích
15 đạo sắc phong chứa đựng nhiều thông tin lịch sử - văn hóa
quý giá.
Phong tục lễ hội
Đền Bái Dương xưa với những lễ hội phong phú như tế Mẫu, tế
Thần Cao Sơn Đại Vương, rước kiệu Mẫu. Bên cạnh đó, xuân thu nhị kỳ đều tổ chức
lễ hội với các lễ cầu chính như: 15 tháng Giêng - tết Thượng nguyên, mùng
3 tháng 3 - hội Mẹ, ngày 20 tháng 8 - hội Cha, ngày 25 tháng Chạp - lễ hóa mã
và ngày 15 tháng
Giêng hàng năm dân làng tổ chức rước kiệu, hòm sắc từ đình
lên đền Bái Dương. Nội dung phần lễ cầu cho quốc thái dân an, mùa vụ bội thu,
nhà nhà no đủ. Phần hội có các hội hát ví, hát chầu văn, đánh cờ người, chơi tổ
tôm…
Với bề dày Lịch sử và
các di vật quý giá còn giữ được trong Di tích, Quyết định số 395/QĐ-UBND ngày
25/9/2006 của Ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái công nhận Di tích đền Bái Dương, xã
Tuy Lộc, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.