Nằm nép mình dưới đường đê, đền Gióng ngự trên một khu đất đẹp, tương truyền được xây dựng trên chính nền ngôi nhà cũ nơi Thánh Gióng sinh ra. Đền Phù Đổng còn được gọi là đền Thượng, còn đền Hạ thờ mẹ của Thánh Gióng nằm ngoài đê, gần nơi được cho là có dấu chân khổng lồ mà bà đã ướm thử rồi sinh ra Thánh Gióng.

 Năm 1010 khi rời đô về Thăng Long, Vua Lý Thái Tổ đã cho dựng đền, đến nay đã được trùng tu nhiều lần.

 Ngôi đền chủ yếu là những mảnh ghép của những công trình thời Lý, thời Lê Trung Hưng, thời nhà Nguyễn và có cả những phần mang màu sắc đương đại.

 Tam quan đền khá lớn, trên có gác với bậc thềm là hai con rồng đá được tạc vào năm 1705.

 Đôi rồng đá được cách điệu với nét chạm khỏe và phóng khoáng

 Trước cổng đền là một sân rộng nhìn sang hồ nước và thủy đình, nơi diễn ra các hoạt động như múa rối nước, biểu diễn văn nghệ mỗi dịp lễ hội.

 Thủy đình nằm ở giữa hồ có mặt bằng hình vuông, với hai tầng, 8 mái, lợp ngói mũi hài.

 Sau tam quan là hai con sư tử đá, một trong những báu vật của đền

 Phương đình với 2 tầng 8 mái, lợp ngói mũi hài, mặt bằng hình vuông, bờ nóc, bờ dải đắp hình hoa chanh, hoa văn, 8 góc đao gắn hình lá lật.

 Tiếp đến là Tiền tế và Trung tế đều 5 gian, 2 dĩ, nơi thực hiện các nghi lễ.

 Trong hậu cung có tượng Thánh Gióng và các tướng hộ vệ, cũng là nơi giữ các đạo sắc phong của các triều đại phong kiến.

 Bên phải từ cổng vào có thờ một Ông ngựa được đúc bằng đồng.

 Phía sau đền có một giếng nước trong gọi là giếng Ngọc.

 Hằng năm, lễ hội Gióng truyền thống tại xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm sẽ diễn ra từ ngày 6 đến mùng 9 tháng Tư âm lịch. Lễ hội cũng đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Viết Mạnh